Sự cảm nhận màu sắc

December 16 , 2019

0

Màu sắc không chỉ đơn giản là một hiện tượng vật lý lệ thuộc vào mẫu vật và nguồn chiếu sáng. Nó nhất thiết phải là một sự cảm nhận phức tạp có thể thấy được, bị ảnh hưởng bởi các yếu tố tâm sinh lý có thể làm cho sự cảm nhận về màu sắc của người này hơi khác với người kia. Để tìm hiểu sự cảm nhận về màu sắc, chúng ta cần xem xét nguồn chiếu sáng, các đặc tính của mẫu vật và các yếu tố tâm sinh lý của con người.

Trong mối liên hệ giữ màu sắc và ánh sáng cần phải phân biệt hai loại vật thể:

  • Vật thể tự phát sáng như các loại đèn, các loại màn hình. Các vật thể này chiếu sáng trực tiếp đến mắt người mà không cần có thêm các nguồn sáng khác.
  • Vật thể không tự phát sáng như tờ in, tranh ảnh và phần lớn các vật thể khác. Các vật thể này cần phải được chiếu sáng thì mắt người mới nhìn thấy được.

Màu xuất phát từ một vật không tự chiếu sáng được gọi là màu vật thể. Màu là một cảm nhận thấy được bao gồm 3 yếu tố: Nguồn sáng, vật thể và người quan sát.

Quá trình nhận biết màu của con người

Màu không chỉ đơn giản là một hiện tượng vật lý lệ thuộc vào mẫu vật và nguồn chiếu sáng. Các yếu tố tâm sinh lý có thể làm cho sự cảm nhận về màu của người này hơi khác với người kia. Để tìm hiểu sự cảm nhận về màu, chúng ta cần xem xét các yếu tố nguồn sáng, các đặc tính vật mẫu và các yếu tố tâm lý của con người.

Nguồn sáng

Mọi vật không tự phát sáng được xem xét dưới tất cả các dạng chiếu sáng bao gồm: đèn dây tóc, đèn huỳnh quang, nguồn ánh sáng ban ngày, ánh nắng mặt trời, đèn huỳnh quang,... Những yếu tốc xác định các đặc tính của các nguồn chiếu sáng bao gồm: Nhiệt độ màu, cường độ, thuộc tính cấu thành màu và độ tán xạ,...

Màu sắc của vật thể thay đổi khi nhiệt độ gia tăng. Các vật thể đều phát ra ánh sáng khi nhiệt độ đủ nóng. Màu của nguồn sáng đóng vai trò quyết định việc phản xạ lại màu từ mẫu vật. 

Những nhiệt độ màu của các nguồn chiếu sáng tự nhiên và nhân tạo

Vật thể

Màu sắc, hình dạng của vật thể được cảm nhận chủ yếu nhờ vào các đặc tính của sự hấp thụ - phản xạ quang phổ và độ bóng của nó. Các đặc tính bề mặt của một vật thể là sự kết hợp giữa mực và bề mặt vật liệu in, bao gồm: độ bóng, kết cấu thớ sợi trên bề mặt giấy và sự gia công sau in làm tăng giá trị bề mặt.

Việc phản xạ các tia sáng chiếu tới được quyết định bởi độ phẳng bề mặt

Màu trên bề mặt nhẵn bóng trông sậm hơn màu trên bề mặt nhám. Cấu trúc thớ sợi của một bề mặt vật liệu in liên quan đến bộ bóng của nó. Các mẫu giấy thông thường có cấu trúc thớ sợi dạng tơ sợi lụa, dạng vân nổi hình đá và các dạng hạt nổi. Thường được sử dụng để in các thiệp mừng, catalogue và các ấn phẩm cao cấp. 

Việc xử lý bề mặt các ấn phẩm sau khi in để tăng thêm các giá trị của ấn phẩm đang là một khuynh hướng thịnh hành hiện nay. Việc thay đổi độ bóng bề mặt để các hiệu ứng là một trong những biện pháp gia công thường được thực hiện dưới các hình thức sau: Cán màng bóng, cán màng mờ, phun bóng UV, ủi nhiệt,...

Người quan sát

Việc nhìn màu là một quá trình phối hợp các yếu tố vật lý (ánh sáng, bề mặt mẫu vật, góc quan sát,...), sinh lý (cấu tạo mắt) và tâm lý (trạng thái tâm lý, độ tuổi, giới tính,...). Quá trình cảm nhận màu sắc của con người rất phức tạp và vẫn chưa được hiểu trọn vẹn.

Tròng đen điều tiết lượng ánh sáng đi qua thủy tinh thể để đến võng mạc. Các tế bào thần kinh cấu thành võng mạc giúp cho con người cảm nhận hình ảnh gồm 2 loại: tế bài hình que và tế bào hình nón.

Cấu tạo mắt người

Sự cảm nhận màu không bình thường

Sự cảm nhận màu không bình thường là chứng mù màu. Tính dị biệt này được di truyền. Loại cảm nhận màu sắc khiếm khuyết thông thường nhất là lẫn lộn giữa màu đỏ cờ và xanh lục.

Ngoài sự cảm nhận màu bất thường do mù màu, thì sự cảm nhận màu sắc của những người bình thường cũng khác nhau. Phần lớn sự thay đổi là do sắc tố macular, đó là một sắc tố vàng bao phủ khoảng 50 vùng hình elip xung quanh vùng trung tâm mắt. Sự mệt mỏi cũng ảnh hưởng đến khả năng phân biệt màu.

Người bị mù màu sẽ gặp khó khăn khi phân biệt một số màu nhất định 

Các yếu tố tâm lý

Bất kỳ một màu nào đó đều có mối liên hệ tất yếu với các truyền thống văn hóa, sự kiện, tình cảm hoặc đất nước. Chẳng hạn như màu xanh và màu đỏ của lễ Giáng sinh, màu đen là màu tang tóc,...

Gần đây hơn, các màu sắc đặc trưng còn có sự liên hệ đến sản phẩm chẳng hạn như màu pastel dành cho mỹ phẩm, màu nâu dành cho thực phẩm tự nhiên,...

Màu sắc liên quan đến tính sáng tạo

Tính sáng tạo có liên quan đến công dụng của màu. Người thiết kế phải hiểu các nguyên tắc quan trọng về màu, phải biết mục đích của công việc và cuối cùng phải sử dụng trí tưởng tượng. Trong ngành in, các nhà thiết kế, thợ in là những người có liên quan đến các khía  cạnh sáng tạo của màu. Kiến thức, mục đích và tính sáng tạo là những yếu tố quyết định cho việc sử dụng màu thành công trong tất các các lĩnh vực.

Tóm lại

Nguồn sáng, vật thể, người quan sát là ba yếu tố chính của sự cảm nhận màu. Trong ba yếu tố này, người quan sát tạo ra sự biến đổi lớn nhất. Biến đổi lớn thứ 2 là nguồn sáng. Màu có thể thay đổi đáng kể khi thay đổi nguồn sáng. Vật thể như một hằng số có thể thay đổi về hình dáng tùy thuộc vào độ bóng hiện có.

Hy vọng rằng sự hiểu biết về lý thuyết màu sắc sẽ giúp bạn giảm những khác biệt trong việc phục chế màu.

>> Xem thêm: Các tổng hợp màu phổ biến trong in ấn

Tags: Kiến Thức Về Màu Sắc | Màu Sắc

< Previous Post Next Post >

Post a Comment